FATF tiếp tục giữ Việt Nam trong “danh sách xám” vì chậm tiến độ cải cách

Nguyễn Trường Phong

Ngày 30/10/2026, tại phiên họp toàn thể ở Paris, Lực lượng Đặc nhiệm tài chính quốc tế (Financial Action Task Forces FATF) đã loại Bulgaria, Côte d’Ivoire (Bờ Biển Ngà), Cộng hòa Dân chủ Congo và Monaco khỏi danh sách giám sát tăng cường (thường gọi là “grey list”). Việt Nam vẫn bị giữ lại và nhận cảnh báo khá cứng rắn (https://www.reuters.com/world/asia-pacific/fatf-removes-bulgaria-congo-ivory-coast-monaco-leaves-vietnam-grey-list-2026-10-30/)

Lý do đưa ra bởi FATF

FATF nêu rõ: Việt Nam đã cam kết chính trị cấp cao từ tháng 6/2023 để hợp tác với FATF và APG nhằm tăng cường hiệu quả chế độ chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và chống tài trợ phổ biến vũ khí (AML/CFT/CPF). Tuy nhiên, tổ chức này “bày tỏ quan ngại đáng kể về tốc độ tiến bộ” và việc Việt Nam chưa hoàn thành kế hoạch hành động. Tất cả thời hạn trong kế hoạch đều đã hết vào tháng 5/2025. FATF cảnh báo sẽ “cân nhắc các bước tiếp theo” nếu Việt Nam không có những cải thiện rõ ràng, cụ thể vào phiên họp toàn thể tiếp theo (dự kiến tháng 2/2027).

Các thiếu sót chiến lược còn lại mà Việt Nam cần khắc phục gồm một danh sách dài:

– Nâng cao hiểu biết về rủi ro.
– Tăng cường hợp tác quốc tế.
– Thực hiện giám sát dựa trên rủi ro đối với các tổ chức tài chính và các doanh nghiệp/nghề nghiệp phi tài chính chỉ định (DNFBPs).
– Quy định về tài sản ảo và nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo.
– Khắc phục thiếu sót về tuân thủ kỹ thuật (tội phạm rửa tiền, lệnh trừng phạt tài chính có mục tiêu, thẩm định khách hàng, báo cáo giao dịch đáng ngờ).
– Xây dựng chế độ cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và cập nhật về chủ sở hữu hưởng lợi (beneficial ownership).
– Nâng cao chất lượng và số lượng phân tích, phổ biến thông tin tình báo tài chính.
– Ưu tiên điều tra tài chính song song và tăng số vụ điều tra, truy tố rửa tiền.
– Giám sát việc tuân thủ lệnh trừng phạt tài chính liên quan đến tài trợ phổ biến vũ khí.

Việc nằm trong grey list không đi kèm lệnh trừng phạt tự động, nhưng các ngân hàng và tổ chức tài chính quốc tế thường tăng cường kiểm tra giao dịch, làm tăng chi phí và có thể ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư.

Tóm lại, FATF giữ Việt Nam chủ yếu vì cố ý chậm hoàn thành kế hoạch hành động chống rửa tiền và các thiếu sót chiến lược còn tồn đọng, đặc biệt ở lĩnh vực giám sát dựa trên rủi ro, tài sản ảo, báo cáo giao dịch đáng ngờ và minh bạch chủ sở hữu hưởng lợi.

Các điểm cần tiến hành nêu trên đe dọa trực tiếp khả năng rửa tiền, chôn dấu tài sản phi pháp các thành lãnh đạo CSVN tại hải ngoại./.