Vietnam Worker Defenders gởi thư cho tổng thống Pháp Marcon nhân chuyến thăm Pháp của ông Tô Lâm

Vietnam Worker Defenders

Thư ngỏ gửi Tổng thống Cộng hòa Pháp

Emmanuel Macron

Kính gửi Ngài Emmanuel Macron

Tổng thống Cộng hòa Pháp

Điện Élysée

55 rue du Faubourg-Saint-Honoré

75008 Paris

Paris, ngày 8 tháng 9 năm 2026

V/v: Chuyến thăm chính thức của ông Tô Lâm tới Pháp – vụ bắt cóc ông Trịnh Xuân Thanh và việc Việt Nam vi phạm các cam kết quốc tế về quyền lao động

Kính thưa Ngài Tổng thống,

Nhân chuyến thăm chính thức Pháp của ông Tô Lâm, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam kiêm Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, chúng tôi trân trọng đề nghị Ngài lưu ý đến một số sự việc đặc biệt nghiêm trọng liên quan đến trách nhiệm của chính quyền Việt Nam và các nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam.

Vụ bắt cóc ông Trịnh Xuân Thanh và thủ tục tố tụng hình sự đối với ông Tô Lâm tại Slovakia

Ngày 23 tháng 7 năm 2017, ông Trịnh Xuân Thanh, người đã nộp đơn xin tị nạn tại Đức, bị bắt cóc tại Berlin trong một chiến dịch mà nhà chức trách Đức quy trách nhiệm cho các cơ quan Việt Nam. Vào thời điểm đó, ông Tô Lâm là Bộ trưởng Bộ Công an Việt Nam.

Kể từ đó, một số người tham gia chiến dịch này đã bị các tòa án Đức kết án về những hành vi liên quan đến hoạt động gián điệp và bắt cóc.

Đáng chú ý hơn, theo một nghị quyết ngày 27 tháng 3 năm 2024, Cơ quan Tội phạm Quốc gia Slovakia đã chính thức khởi tố hình sự đối với một số người, trong đó có ông Tô Lâm, vì bị cáo buộc tham gia vào hành vi đặc biệt nghiêm trọng là bắt cóc một người và đưa người đó ra nước ngoài.

Không nhằm định kiến đối với kết quả của thủ tục tố tụng hình sự đang diễn ra, cũng như đối với trách nhiệm hình sự cá nhân của những người liên quan, việc một nhà lãnh đạo được Pháp chính thức tiếp đón lại đích thân bị liên quan đến một thủ tục tố tụng hình sự được mở tại một quốc gia thành viên Liên minh châu Âu là một vấn đề hết sức nghiêm trọng.

Vấn đề này không thể bị im lặng bỏ qua trong chuyến thăm lần này.

Tình trạng tiếp diễn của việc thiếu tự do lập hội tại Việt Nam

Việt Nam vẫn chưa phê chuẩn Công ước số 87 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về quyền tự do hiệp hội và bảo vệ quyền tổ chức.

Mặc dù Bộ luật Lao động năm 2019 đã đưa ra một số quy định liên quan, hiện vẫn chưa có một khuôn khổ đầy đủ và vận hành hiệu quả cho phép người lao động Việt Nam tự do thành lập, đăng ký và hoạt động trong các tổ chức công đoàn thực sự độc lập với Đảng Cộng sản, Nhà nước và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

Tình trạng này đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về việc Việt Nam có tuân thủ các nghĩa vụ được quy định tại Chương 13 của Hiệp định Thương mại Tự do giữa Liên minh châu Âu và Việt Nam hay không, đặc biệt là các nghĩa vụ yêu cầu các bên tôn trọng, thúc đẩy và thực thi hiệu quả những nguyên tắc liên quan đến các quyền cơ bản tại nơi làm việc.

Tổ chức chúng tôi, cùng với một số hội đoàn Việt Nam được thành lập tại châu Âu, đã gửi khiếu nại tới Ủy ban châu Âu thông qua cơ chế “Single Entry Point”, liên quan đến việc Việt Nam không tuân thủ các cam kết về quyền lao động theo EVFTA.

Cưỡng bức lao động đối với tù nhân lương tâm

Tổ chức chúng tôi cũng đã thu thập các lời khai và bằng chứng cho thấy những người bị giam giữ vì bày tỏ quan điểm một cách ôn hòa bị buộc phải lao động trong các cơ sở giam giữ của Việt Nam.

Khi lao động bắt buộc được áp dụng như một hình phạt vì quan điểm chính trị của một người hoặc vì việc người đó bày tỏ những quan điểm ấy một cách ôn hòa, hành vi này có thể cấu thành sự vi phạm trực tiếp Công ước số 105 của ILO về xóa bỏ lao động cưỡng bức, được Việt Nam phê chuẩn năm 2020.

Điều kiện bấp bênh và tình trạng thiếu đại diện hiệu quả cho người lao động

Trong một số ngành công nghiệp, đặc biệt là tại các doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng quốc tế, người lao động cho biết họ phải làm việc tới 10 giờ mỗi ngày, 6 ngày mỗi tuần, thường xuyên làm thêm giờ, nhận mức lương không đủ sống và phải sống trong những điều kiện nhà ở đặc biệt bấp bênh.

Việc thiếu các tổ chức công đoàn thực sự độc lập khiến nhiều người lao động Việt Nam không có một tổ chức hiệu quả để đại diện cho họ, thương lượng tập thể thay mặt họ, báo cáo những hành vi vi phạm pháp luật hoặc bảo vệ họ trước các hành động trả đũa.

Kính thưa Ngài Tổng thống, chúng tôi khẩn thiết đề nghị Ngài:

Trực tiếp nêu với ông Tô Lâm vấn đề liên quan đến vụ bắt cóc ông Trịnh Xuân Thanh;
Yêu cầu Việt Nam đưa ra một lộ trình cụ thể, công khai và có thể kiểm chứng về việc phê chuẩn và thực thi hiệu quả Công ước số 87 của ILO;
Yêu cầu Việt Nam ngay lập tức thông qua các biện pháp lập pháp và quy định cần thiết, cho phép người lao động thành lập và hoạt động trong các tổ chức công đoàn mà không phải chịu sự cho phép chính trị trước, sự giám sát, đe dọa hoặc trả đũa;
Đề nghị Ủy ban châu Âu xem xét tất cả các biện pháp thương mại trong trường hợp Việt Nam có những vi phạm nghiêm trọng, kéo dài và đã được chính thức xác lập đối với các cam kết của mình, bao gồm khả năng áp dụng thuế hải quan đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam hoặc áp dụng hạn ngạch nhập khẩu có mục tiêu;
Đề nghị Ủy ban châu Âu ủy quyền tiến hành một cuộc điều tra độc lập về việc tù nhân lương tâm bị cưỡng bức lao động và về mức độ tuân thủ thực tế của Việt Nam đối với Công ước số 105 của ILO;
Phối hợp với các cơ quan của Liên minh châu Âu để xây dựng một báo cáo công khai định kỳ, đánh giá khả năng thực tế của người lao động Việt Nam trong việc thành lập, đăng ký và hoạt động trong các tổ chức đại diện độc lập.

Pháp, quê hương của nhân quyền và là một trong những thành viên sáng lập Liên minh châu Âu, có trách nhiệm đặc biệt trong việc bảo vệ chủ quyền của các quốc gia châu Âu, Nhà nước pháp quyền và các quyền tự do cơ bản.

Chúng tôi chân thành hy vọng chuyến thăm này sẽ tạo cơ hội để truyền tải một thông điệp rõ ràng và kiên quyết.

Kính thưa Ngài Tổng thống, xin Ngài nhận lời bày tỏ sự kính trọng cao nhất của chúng tôi.

Thay mặt: Vietnam Worker Defenders

Họ tên: Minh An

Chức vụ: Đại diện tại châu Âu

Địa chỉ email: eu.vwd@vietnamworkerdefenders.net