Xứ sở này nợ ông ấy một lời tri ân

24
- Quảng Cáo -

Ls: Đăng Đình Mạnh

Khi đọc những dòng chữ Việt ngữ này, là bạn đang chiêm ngưỡng tác phẩm của các linh mục thừa sai Dòng Tên gồm các cha Gaspar De Amaral, cha Antonio Barbosa, cha Francisco De Pina và cha Alexandre De Rhodes, tất cả họ đều là tác giả của quốc ngữ mà người Việt ta đang sử dụng hàng ngày.

Với linh mục Gaspar De Amaral, cha đã soạn cuốn từ điển Việt – Bồ. Với linh mục Antonio Barbosa, cha soạn cuốn từ điển Bồ – Việt. Với linh mục Francisco De Pina, được cho là cha đã dựa vào cách phát âm tiếng Bồ để chuyển tự ghi chép tiếng Việt khi ông vào Đàng Trong (Từ sông Gianh trở vào Nam). Nhưng các cha đều mất khá sớm, tuy vậy, cùng với một số linh mục khác trong giai đoạn tiên khởi này, các cha đã giúp đặt nền móng đầu tiên cho quốc ngữ Việt Nam.

Với linh mục Alexandre De Rhodes, thì cha đã dựa vào hai công trình từ điển nêu trên và bổ sung thêm phần La tinh để hình thành nên cuốn từ điển Việt – Bồ – La.

- Quảng Cáo -

Thực tế, chính việc bổ sung phần La tinh của cha Alexandre De Rhodes đã trở thành đóng góp quan trọng bậc nhất giúp hình thành nên chữ viết theo lối La tinh mà sau đó nhanh chóng trở thành quốc ngữ Việt Nam.

Đánh giá về vai trò của linh mục Alexandre De Rhodes trong việc khai sinh nên quốc ngữ Việt Nam, tờ Nguyệt San MISSI do các linh mục Dòng tên người Pháp quản lý đã từng viết nhân dịp kỷ niệm 300 năm ngày sinh của ông, đại lược như sau: “Khi cho Việt Nam các mẫu tự La Tinh, cha Alexandre De Rhodes đã đưa Việt Nam đi trước đến ba thế kỷ”.

Quả vậy, khi chính thức xác định mẫu tự, bằng cách in quyển từ điển và các sách đầu tiên bằng chữ quốc ngữ tại nhà in Vatican – Roma, thì cha Alexandre De Rhodes đã giải phóng cho nước Việt Nam về chữ quốc ngữ.

Bởi lẽ trước đó, tương tự như Nhật Bản và Cao Ly (Triều Tiên), thì người Việt Nam sử dụng lối chữ viết tượng hình, biểu ý của người Tàu hoặc chữ nôm do tự sáng chế và bị nô lệ vì chữ viết này. Chỉ mới cách đây không lâu, người Cao Ly mới chế biến ra chữ viết riêng của họ, nhưng vẫn không theo cách viết La tinh nên bị hạn chế nhiều. Còn người Nhật Bản thì sau nhiều lần thử nghiệm chế biến lối chữ viết khác, nhưng cuối cùng đã phải bó tay và đành trở về với lối viết tượng hình, biểu ý của người Tàu.

Trong khi đó, chính người Tàu dưới chế độ cộng sản của Mao Trạch Đông cũng đã từng tìm cách dùng các mẫu tự La Tinh để chế biến ra chữ viết của mình, nhưng cho đến nay vẫn chưa thành công. Vậy mà dân tộc Việt Nam, nhờ công ơn của cha Alexandre De Rhodes, đã tiến bộ trước người Tàu đến hơn ba thế kỷ rưỡi (1651 – 2017 – tính từ năm in cuốn từ điển Việt – Bồ – La đến thời điểm hiện nay.

Dĩ nhiên, không phải chỉ riêng mình cha Alexandre De Rhodes khởi xướng ra chữ Quốc ngữ. Trước đó, các cha thừa sai Dòng Tên người Bồ Đào Nha ở Ma Cao đã nghĩ ra một số phát âm tiếng Việt, viết bằng các mẫu tự La Tinh rồi. Tuy nhiên, chính cha Alexandre De Rhodes là người hệ thống hóa, hoàn tất công trình làm ra chữ quốc ngữ thành công vào năm 1651, tức là năm mà cuốn tự điển Việt – Bồ – La chào đời tại nhà in Vatican – Roma.

Thế nên, chính tại nhà in Vatican ở Roma là nơi mà Việt Nam nhận được chữ viết của mình, và chính năm 1651 cũng là năm khai sinh chính thức của chữ quốc ngữ Việt Nam.

Theo đó, chữ viết theo lối La tinh ban đầu được các nhà truyền giáo đặt nền móng cho việc sử dụng trong cộng đồng Ki-tô giáo Việt Nam, đến khi được người dân Việt Nam chấp nhận và sử dụng rộng rãi trong tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội, thì mặc nhiên nó đã tự mình được nâng cấp thành chữ quốc ngữ.

Ghi nhận công nghiệp của cha Alexandre De Rhodes đối với xứ sở, năm 1941, một tấm bia kỷ niệm nhân ngày sinh nhật thứ 350 của cha đã được dựng ở gần bên bờ Hồ Gươm trước cửa đền bà Kiệu – Hà Nội. Đến năm 1957, khi Hà Nội thuộc sự quản lý của chính quyền Cộng Sản thì bia đã bị gỡ bỏ.

Chính quyền Sài Gòn cũ đặt tên ông cho một con đường tọa lạc trước mặt Dinh Độc Lập, nay là Dinh Thống Nhất, đối xứng với phía bên kia là đường Hàn Thuyên, tên danh sĩ được ghi nhận có công phát triển và phổ biến lối chữ Nôm. Sau năm 1975, chính quyền cộng sản đổi tên đường thành Thái Văn Lung và bây giờ thì đã trả lại tên cũ là Alexandre De Rhodes cho con đường này.

Về tiểu sử: Nguyên, cha Alexandre De Rhodes (Đắc Lộ) sinh ngày 15/03/1591 (hay 1593?) tại vùng Avignon, miền nam nước Pháp. Gia đình ông thuộc gốc Do Thái ở thành phố Rhodes (bán đảo Iberia), tổ tiên sang tị nạn ở vùng Avignon là đất của Giáo Hoàng. Ông gia nhập Dòng Tên tại Roma năm 1612, thời kỳ công cuộc truyền giáo cho các dân tộc đang trên đà phát triển mạnh mẽ.

Ảnh: mộ cha Đắc-Lộ ở Iran.

Đầu năm 1625, cha Alexandre De Rhodes đến Việt Nam bắt đầu từ Hội An. Cha bắt đầu học tiếng Việt và chọn tên Việt là Đắc-Lộ. Từ đó, Việt Nam trở thành quê hương thứ hai của cha. Nhưng cuộc đời truyền giáo của cha ở đây rất gian nan, trong vòng 20 năm, cha bị trục xuất đến sáu lần. Đến năm 1645, cha bị Chúa Nguyễn vĩnh viễn trục xuất khỏi Việt Nam. Cha mất ngày 5/11/1660 ở Iran, thọ 69 tuổi.

Hiện nay, ở Việt Nam đã từng xuất hiện ý kiến phủ nhận công lao đóng góp của cha Alexandre De Rhodes trong việc khai sinh chữ quốc ngữ, một trong số họ nêu quan điểm : “Alexandre De Rhodes làm sách bằng chữ quốc ngữ là để phụng sự cho việc truyền bá đức tin Ki-tô giáo, chứ tuyệt đối không vì bất cứ một lợi ích nhỏ nhoi nào của người Đại Việt cả. Người Việt Nam đã tận dụng chữ quốc ngữ, mà một số cố đạo đã đặt ra, với sự góp sức của một số con chiên người Đại Việt, để làm lợi khí cho việc giảng đạo, thành lợi khí của chính mình để phát triển văn hóa dân tộc, để chuyển tải một cách đầy hiệu lực những tư tưởng yêu nước và những phương thức đấu tranh nhằm lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp. Đây chẳng qua là chuyện “gậy ông đập lưng ông” mà thôi. [1]

Riêng đối với công chúng, thì:

– Lối chữ viết đã trở thành quốc ngữ của xứ sở với chín mươi triệu đồng bào cả trong và ngoài nước cùng sử dụng;

– Lối chữ viết được dùng để thể hiện những dòng lịch sử oai hùng của dân tộc từ thuở hồng hoang đến nay;

– Lối chữ viết được dùng để thể hiện lời ru “Ầu ơ …” ân cần của mẹ từ ngày sinh ra ta làm kiếp người;

– Lối chữ viết được dùng để thể hiện sự yêu thương giữa những thành viên trong gia đình, giữa những đôi tình nhân, giữa những người tri kỷ …

– Lối chữ viết được dùng thể hiện ca từ những nhạc phẩm bất tử như Bạch Đằng Giang, Hội nghị Diên Hồng, Trưng Nữ Vương, Lòng mẹ, Tình ca …

– Lối chữ viết mà dân ta có thể tự hào là riêng biệt trong khi rất nhiều quốc gia khác, kể cả nhiều cường quốc vẫn còn phải vay mượn (Úc, Phi Luật Tân, Tân Gia Ba, Ấn Độ, Gia Nã Đại, Nhật Bản, Đại Hàn …);

Thì người khai sinh của lối chữ viết ấy chắc chắn phải là ÂN NHÂN của xứ sở mình, bất kể đến quốc tịch của họ, bất kể đến tôn giáo của họ và bất kể đến động cơ của họ khi khai sinh lối chữ ấy !

Và với chế độ :

– Lối chữ viết được Ông Hồ Chí Minh dùng để viết lời Tuyên ngôn độc lập khai sinh chế độ;

– Lối chữ viết được dùng để thể hiện Hiến pháp quy định sự độc tôn chính trị của Đảng Cộng Sản;

– Lối chữ viết được dùng trong tất cả mọi sinh hoạt chính trị, hành chính, xã hội, kinh tế, giáo dục, văn hóa …

– Lối chữ viết mà hơn 700 tờ báo của chế độ đang dùng;

– Lối chữ viết mà hơn 24.000 vị tiến sĩ khoa bảng quốc gia đang dùng;

– Lối chữ viết mà hơn 400 trường Đại học, cao đẳng các loại và hàng vạn trường học các cấp đang dùng;
Nhưng lại không mấy ai trong số họ nhắc đến ngày sinh nhật của cha Alexandre De Rhodes, người có công khai sinh lối chữ viết mà nghiễm nhiên đã là quốc ngữ của xứ sở, như là một trong những ân nhân của dân tộc này thì thật là đáng thất vọng !

Tôi tin rằng, xứ sở này nợ ông ấy lời tri ân!

Ngày 12/3/2017.

- Quảng Cáo -

24 CÁC GÓP Ý

  1. Chử viết là tất cả những gì tổ tiên muốn truyền lại cho thế hệ sau , chử viết của một dân tộc bị thằng ngoại bang xoá bỏ giờ lại tri ân nó

  2. Cảm ơn nhiều nhiều đến tác giả bài viết này, vì đã thông tin và lý giải tường tận sự xuất hiện và ích lợi rất to lớn – đáng vĩnh viễn tồn tại – của quốc ngữ tiếng Việt Nam ta!
    Tên tuổi và công lao đối với đất nước và nhân dân Việt Nam cuả Cha Dòng Tên người Pháp – Alecxander De Rhodes đời đời bất diệt !

  3. Có đáng ca tụng linh mục Alexandre De Rhodes như tác giả bài viết ? Ông ta sáng tác ra Việt ngữ rồi dùng ngay chữ Việt CHỬI TỔ TIÊN, CÁC BẬC SINH THÀNH RA MÌNH LÀ MA QUỶ, cấm không được thờ ai ngoài Chúa ? Sao lại có kẻ ngu đến nỗi vậy ? ca ngợi và nhớ ơn kẻ đã chửi tổ phụ của mình ?! Đọc quyển “Phép giảng tám ngày” của linh mục Alexandre De Rhodes sẽ rõ !

    • Nguyen Phan Trích ” cấm không được thờ ai ngoài Chúa ?
      Chỉ trong vòng 20 năm đầu ở VN mà Cha cố Alexandre de Rhodes bị các vua triều Nguyễn trục xuất`”ra khỏi” VN lên đến 20 lần, nhưng ông kiên nhẫn tìm cách trở lại VN,
      Nếu có quyền lực “cấm không được thờ ai” thì sao lại bị đuổi lên duổi xuống như vậy ?

    • Bạn vào Google đọc quyển “phép giảng tám ngày” của ông Alexandre de Rhodes sẽ thấy ông ta viết gì ? Ông ta sáng tác ra Việt ngữ và chúng chính chữ Việt chửi tổ tiên người Việt là “ma quỷ” rồi cấm con chiên không được thờ ai ngoài Chúa . Nhận giặc làm cha còn ca tụng nhớ công ơn giặc thì đúng là đồ phản quốc, ngu tận cùng hết thuốc chữa !
      Nếu VN giống như Nhật Bản vào cuối thế kỷ 17, dân tộc Nhật Bản phát động cuộc chiến chống đạo Chúa, hàng triệu tín đồ đạo Chúa người Nhật Bản bị sát hại vì tội phản quốc. Các ông cố đạo Bồ Đào Nha truyền đạo ở Nhật bị bắt đóng đinh, số còn lại nhảy xuống thuyền trốn chạy trối chết…Nếu ngày ấy VN làm mạnh như Nhật Bản thì ngày nay đâu đến nỗi chia rẽ khối dân tộc, mà kẻ theo đạo Chúa lúc nào cũng muốn biến VN thành nước Chúa qua con vạch tuộc vatican, thì đúng là đồ vô ơn phản phúc ! Oái oăm thay, giặc Pháp ngày xưa truyền đạo Chúa vào VN thì ngày nay nước Pháp lại là nước bỏ Chúa theo Phật và ảnh hưởng Phật Giáo mạnh nhất phương Tây. Tiến sĩ Matthieu Richard, người Pháp là thị giả của Đức Đạt Lai Lạt Ma từ năm 1989 và được cho là người hạnh phúc nhất thế giới, hiện tại ông đang chủ trì tu viện Shechen ở Nepal. Nơi nào có ánh sáng TRÍ TUỆ của PG soi rọi tới loài trùng độc sẽ bị đốt cháy tan tác .Âu-Mỹ con chiên bỏ đạo ngày càng nhiều, nhà thờ đua nhau đóng của vì phá sản do con chiên bỏ nhà thờ và nhà thờ làm hồ bơi, phòng tập Gym, nơi tổ chức các buổi ca hát nhảy đầm… dùng

    • quý nhân đã hiểu và phản biện sai lệch về lẽ đạo của Đức Chúa Trời; quý nhân đã cố chap và vong ân người giúp tạo ra chữ quốc ngữ. Tiếc thay, có lẽ vì những lý do này, mà lẽ ra nền văn minh nước Việt tiến xa, nhưng đã bị lùi lại… Buồn cho thân phận nước Việt.

    • Thanh Thiện -Thứ nhất, lẽ đạo của Chúa (trời ) là gì bạn nói nghe thử coi ? Trời có trước Chúa, đừng ghép chữ trời với Chúa hay “Thiên” Chúa để mập mờ hư ảo. Tôi đố các chiên giải thích nghĩa chữ “trời, nước trời” sao cho hợp lý người đọc không thể phản biện. Vận dụng trí não để tự soi sáng chính mình, đừng để bị lừa mãi theo kiểu cha truyền con nối từ đời trước, tiếp nuối đời sau, thì ngu vẫn hoàn ngu đến đời nào mới mở mắt ra được ? Nếu không giải thích nổi cho thấu tình đạt lý thì xin đừng mở mồm nói nữa, hoặc muốn tôi nói cho nghe ?
      -Thứ hai, ông Alexandre de Rhodes chẳng có thực tâm tốt lành nào khi sáng tác ra chữ Việt, giúp dân Việt có đời sống văn minh tốt đẹp hơn. (VNCS hiện nay lại thụt lùi so với Miên và Lào ? Con rồng cháu tiên đi ăn xin ở đợ, làm lao nô, đĩ điếm khắp năm châu bốn biển ?) Chẳng qua vì mục đích truyền đạo Chúa vào VN dễ dàng hơn cho ông ta và các ông cố đạo Pháp thời đó. Chữ viết chỉ là phương tiện, văn minh khoa học tiến bộ căn cứ vào những phát minh của con người qua não bộ. Nhật Bản và Đại Hàn chữ viết gạch -gạch tứ tung lên xuống, ngang dọc đâu cần mẫu tự Latinh mà họ vẫn sánh ngang với các cường quốc phương Tây hiện nay. Nhận giặc làm cha và ca ngợi công ơn giặc đã có công sáng tác ra chữ Việt mà không thấy rõ được các cái ngu của mình…thì thật là :”Trong tất cả các cái ngu của thế gian, không có cái ngu nào tai hại bằng ngu mà KHÔNG biết mình ngu ! Vì ngu không biết mình ngu là căn nguồn gốc rễ cho hằng hà các cái ngu khác từ đó phát sinh ra !”
      -Cái ngu đầu tiên : Ông LM.Alexandre de Rhodes đã XOÁ SỔ chữ viết trước kia của cha ông ta để lại từ thế kỷ thứ XVI khi giặc Pháp xâm lăng vào VN truyền đạo. Không thấy được sự tủi nhục ấy còn ca tụng giặc nghĩa là sao ?
      -Cái ngu thứ hai : LM.Alexandre de Rhodes sáng tác ra Việt ngữ rồi lấy ngay chữ Việt đập người Việt tan tác. Ông ta gọi tập tục “thờ kính tổ tiên của dân tộc” đã có từ lâu đời, trước tất cả các tôn giáo du nhập vào VN là thờ cúng “ma quỷ”. Gọi các bậc tổ tiên sinh thành ra mình là “ma quỷ” và (cấm) không được thờ cúng ai ngoài Chúa ?! Ca ngợi kẻ đã chửi rủa tổ phụ của mình thì không có gì ngu bằng, tự mình tát vào mặt mình mà không biết ! Trải qua gần 4 thế kỷ mãi đến năm 1962 qua sự can thiệp của HĐGMVN, vatican mới cho phép các chiên VN được phép thờ cúng tổ tiên lại, thì thật là “khôn nhà dại chợ”.
      -Cái ngu thứ ba : Ngay trong chữ Việt của LM.Alexandre de Rhodes đã làm tan hoại bao nhiêu nền đạo lý dân tộc qua “mày, tao, thằng, con…” thay vì “I and You” trong tiếng Anh, “Je et Tu” trong tiếng Pháp, “Ngộ hày Nị” trong tiếng Tàu…thì sự xưng hô “mày, tao” đã làm tổn thương biết bao người, thậm chí đi tới bạo động hay giết nhau vì tự ái bị tổn thương do các chữ này gây ra .Một bậc lớn tuổi đáng cha chú bị một thằng ranh con nói “mày” xưng “tao” xem trong lòng có thấy nhói đau không ? Làm cha mẹ bị thằng con ngỗ nghịch nói “mày, tao” cũng phải mất vài đêm khó ngủ !
      -..v..v…và..v..v…
      Muốn biết sự thật LM.Alexandre de Rhodes đã nói gì qua Việt ngữ do ông sáng tác thì xin vào Google gõ “phép giảng tám ngày” do ông ta viết ra để giảng đạo cho con chiên VN thời buổi đầu. Đó là chưa kể ông Alexandre de Rhodes trong ngày thứ Tư của quyển “phép giảng tám ngày” đã xúc phạm đến đức Phật rất nặng nề, gọi đức Phật “Thích Ca là THẰNG DỐI TRÁ”.Tôi đang nói lên sự thật, muốn biết rõ thì cứ gõ vào Google đọc .

  4. Toi khong dong tinh. Vi chinh toi ( GS Bui Hien) moi sang lap ra tieng VIET ( cai cach) Toi moi chinh la nguoi duoc nen ( TRI AN)

  5. Ông bà dạy chúng ta ăn quả nhớ kẻ trồng cây .Xác định Người là cha đẻ của chữ quốc ngữ thì chúng ta nhớ ơn Người . Có gì phải tiếc ???!!!

Comments are closed.